Co musimy wiedzieć o grypie? 0
Co musimy wiedzieć o grypie?

Grypa jest ostrą chorobą zakaźną układu oddechowego wywoływaną przez wirusa grypy. Sam wirus ulega bezustannym mutacjom genetycznym zmieniającym jego właściwości, stopień wirulencji (szkodliwości dla ludzkiego organizmu) oraz ryzyko zgonu zakażonego pacjenta. Wszystkie te cechy nowych szczepów wpływają na ciągłe i nawracające występowanie sezonowych epidemii grypy. Wirus przenosi się drogą kropelkową, dlatego każdy bezpośredni kontakt z chorym zagraża zakażeniem.

Grypa często mylona jest ze zwykłym przeziębieniem, jednak tylko ona wiąże się z tak znacznymi konsekwencjami zdrowotnymi i społecznymi. Stanowi śmiertelne zagrożenie dla osób cierpiących na zaburzenia odporności i inne choroby przewlekłe poprzez pogarszanie przebiegu tych chorób. Atakując osoby zdrowe uniemożliwia tymczasowo, ale całkowicie pracę zawodową. W obu wymienionych grupach może wywołać wiele dodatkowych powikłań.  Epidemie grypy odpowiadają za znaczne koszty społeczne i wymagają stałej kontroli epidemiologicznej, szczególnie jeśli osiągają status pandemii (choroby ogólnoświatowej).

Wszystkie wymienione cechy sprawiają, że miejsce grypy wśród groźnych chorób zakaźnych jest ugruntowane od wielu lat. Pamiętajmy jednak, że istnieją wysoce skuteczne sposoby ochrony przed zakażeniem wirusem grypy.

Objawy i przebieg choroby
Patomechanizm choroby
Epidemiologia
Powikłania grypy
Podsumowanie – mity o grypie

Objawy i przebieg choroby

Klasyczny przebieg choroby

Wirus jest aspirowany z powietrzem do dróg oddechowych, gdzie następnie osiada w jamie nosowo-gardłowej, tchawicy lub drzewie oskrzelowym. Docelowo atakuje komórki nabłonka oddechowego (migawkowego) posiadającego rzęski. Ulega on zniszczeniu, co wiąże się ze spłaszczeniem owych rzęsek i utratą jego funkcji. Objawy miejscowe i ogólnoustrojowe są gwałtowne i pojawiają się nawet w ciągu kliku godzin od zakażenia. Są to z początku wysoka gorączka z towarzyszącymi dreszczami, intensywny ból głowy oraz suchy i męczący kaszel. Obserwuje się także popularne „łamanie w kościach”, które według obserwacji najczęściej dotyczy tych części ciała, które w przeszłości podlegały różnym urazom. Równolegle pojawia się brak apetytu, który jest naturalną reakcją organizmu zwiększającego czynność układu odpornościowego kosztem procesów trawienia i przemiany materii. Wszystkie wymienione ostre objawy niepowikłanej grypy ustępują po około tygodniu. Osłabienie i zmęczenie mogą utrzymywać się nawet do około tygodnia, kaszel nawet kolejne 2–3 tygodnie od ustąpienia infekcji.

Tak przedstawia się niepowikłany przebieg grypy. Jeżeli dojdzie do powikłań, przebieg choroby i leczenie może przeciągnąć się nawet do kliku miesięcy. Choroba może zakończyć się również zgonem. Taki tok zdarzeń szczególnie obserwuje się wśród dzieci i starszych osób obciążonych wieloma przewlekłymi chorobami.

Objawy choroby mogą dotyczyć wszystkich układów narządów:
- dolegliwości ogólnoustrojowe:
silny ból głowy, któremu może towarzyszyć światłowstręt i bolesność uciskowa gałek ocznych, bóle mięśniowe i kostno-stawowe, ogólne złe samopoczucie i rozbicie, osłabienie mięśni, dreszcze, wysoka gorączka (do 41 stopni C) oraz związane z nią majaczenia i drgawki, senność, obniżenie sprawności psychoruchowej, brak apetytu, nadmierna potliwość, ból w klatce piersiowej często o znacznym nasileniu (związany głównie z uciążliwym kaszlem),
- objawy z układu oddechowego:
katar powikłany krwawieniem z nosa, ból gardła, suchy, napadowy i męczący kaszel,
- objawy z układu pokarmowego:
biegunka, wymioty,
- objawy z układu sercowo-naczyniowego:
przyśpieszenia akcji serca i tętna,
- objawy psychiczne:
depresja.

Patomechanizm choroby

Budowa wirusa grypy

Model budowy cząsteczki wirusa dla każdego typu i szczepu jest taki sam, ponieważ należą one do tej samej rodziny ortomyksowirusów. Są to wirusy zawierające materiał genetyczny w postaci jednoniciowego RNA zamkniętego w rdzeniu. Ten natomiast schowany jest w lipidowo-białkowej otoczce nukleokapsydu. Na zewnętrznej części nukleokapsydu znajdują się glikoproteiny: hemaglutynina (H) i neuraminidaza (N), odpowiadające za odpowiedź immunologiczną organizmu na pojawienie się wirusa oraz za reakcje z innymi komórkami (np. za wchłanianie wirusa przez komórki nabłonka oddechowego). Każda z tych glikoprotein może podlegać mutacjom i tworzyć nowe związki.

Typy wirusa grypy

Występują 3 rodzaje wirusa grypy: A, B i C. Wirusy A i B mogą być przyczyną ciężkich zachorowań, które mogą osiągać rozmiary epidemii i pandemii, natomiast typ C powoduje zachorowania o lżejszym przebiegu.
- Wirus grypy A
Ten typ wirusa może atakować zarówno ludzi jak i zwierzęta (świne, konie, norki, wieloryby, ptaki). Jako jedyny posiada tak szeroką możliwość mutacji i zmienności genetycznej. Wynika ona z ogromnej ilości kombinacji jakie mogą powstać podczas reasortacji genetycznej glikoprotein otoczki. Wyróżniono 16 rodzajów hemglutyniny (H1-H16) oraz 9 podtypów neuraminidazy (N1-N9), które mogą współwystępować w dowolnym połączeniu, co daje 144 podtypów wirusa A. Obecnie największą zjadliwością cechują się szczepy A-H1N1 i A-H3N2.
- Wirus grypy B
Ten typ wirusa atakuje tylko ludzi i posiada tylko dwa podtypy: HA i NA.
- Wirus grypy C
Wirus typu C może występować u ludzi i świń, zawsze powoduje jednak lekkie infekcje często ograniczające się jedynie do zapalenia spojówek. Prawdopodobnie łagodniejszy przebieg zakażenia wynika z braku neuraminidazy w otoczce wirusa.

Odporność na wirusa

Wciąż zadawane jest pytanie, czy można uodpornić się na wirusa grypy raz na zawsze. Dlaczego na grypę sezonową większość z nas choruje niemal co roku? Pomimo, że odporność po przechorowaniu jednej grypy zostaje na wiele lat, to nasze organizmy mają styczność z dziesiątkami nowych podtypów wirusa i co sezon chorujemy na nieznany dla naszego układu odpornościowego typ wirusa. Uczymy się zwalczać wirusa na nowo. Wynika z tego, że za każdym razem jest to „inna grypa”. To właśnie to niemal nieskończone zróżnicowanie wirusa odpowiada za naszą bezbronność.

Zakażenie

Do zakażenia dochodzi drogą kropelkową lub pośrednią. W pierwszym przypadku bezpośrednio mamy styczność z wydzieliną dróg oddechowych chorego, w drugim przypadku natomiast za pośrednictwem różnych przedmiotów. Gdy osoba chora kaszle, kicha, używa chusteczek higienicznych i innych środków higienicznych kropelki śliny i plwociny zawierające wirus osadzają się na skórze osób zdrowych z otoczenia chorego. Wtedy zakażenie może nastąpić poprzez kontakt bezpośredni, lub za pośrednictwem tych przedmiotów (np. klamki, poręcze, uchwyty w środkach komunikacji miejskiej) w sposób pośredni.
Zakażony człowiek powoduje rozprzestrzenianie się wirusa już od 1 do 3 dni przed wystąpieniem objawów choroby (a więc osoba zarażona jeszcze nie wie, że jest chora), a także 3-5 dni po ustąpieniu symptomów choroby (można zatem myśleć, że jest się „już” zdrowym).
Wirus dostając się do dróg oddechowych niszczy nabłonek powodując uszkodzenia ułatwiające jego dalsze przenikanie do organizmu. Zaraz po zakażeniu organizm w celu zahamowania replikacji wirusa reaguje wytwarzaniem związków przeciwwirusowych, takich jak np. interferony. Krążąc we krwi odpowiadają za większość objawów ogólnoustrojowych.

Grupy zwiększonego ryzyka zakażenia:
- osoby po 65 roku życia,
- dorośli i dzieci cierpiący na choroby przewlekłe, takie jak: choroby układu krążenia, układu oddechowego, nerek, wątroby, choroby metaboliczne,
- osoby z zaburzeniami odporności, zakażeniem HIV czy chorobami nowotworowymi,
- osoby chorujące również na inne infekcje bakteryjne lub wirusowe, nosiciele paciorkowców, gronkowców, czy Haemofilus influenzae,
- osoby przyjmujące leki obniżające odporność (immunosupresanty),
- kobiety w ciąży.

Epidemiologia

Według Światowej Organizacji Zdrowia (WHO) w XXI wieku na grypę choruje średnio 100 milionów ludzi rocznie, czyli około 5-15% społeczeństwa na świecie. U około 5 milionów dochodzi do rozwoju ciężkich postaci choroby, a u 500 tysięcy do 1 miliona choroba kończy się zgonem. Około 90% zgonów z powodu grypy ma miejsce wśród osób po 65 roku życia, a wśród pozostałych 10% większość to również pacjenci z grup podwyższonego ryzyka. Ostatecznie szacuje się, że mniej niż 1% z tych zgonów występuje u osób bez większych obciążeń zdrowotnych.

Pomimo tak dużej liczby chorych nie są to wciąż zachorowania budzące zagrożenie, ponieważ są rozsiane po całym globie i nie wykazują się wyjątkową zjadliwością i zakaźnością. Najbardziej boimy się pandemii i epidemii grypy, które mają szeroki zasięg wynikający przeważnie z wyjątkowej szkodliwości wirusa i powodują większą śmiertelność. Za owe zachorowania najczęściej odpowiada rodzaj A wirusa, co najprawdopodobniej związane jest z częstym skokom antygenowym jakim podlega jego materiał genetyczny.

Historycznie notuje się coraz częstsze występowanie epidemii i pandemii. Przed XX wiekiem zanotowano raptem kilka poważnych pandemii i epidemii, a już w samym XX wieku miały miejsce 4 ogromne pandemie, które przyniosły niewyobrażalne straty w ludziach. Już w XXI wieku w 2009 roku pojawiła się nowa epidemia tzw. grypy „meksykańskiej” (nazywanej również niewłaściwie „świńską grypą”), którą wywołał szczep A H1N1. Ma ona wciąż szansę przerodzić się ogólnoświatową pandemię.

Epidemie grypy w XX wieku:
1918 – 1919: grypa hiszpanka (podtyp A H1N1); około 50 mln zgonów
1957 – 1958: grypa azjatycka (podtyp A H2N2); około 1,5 mln zgonów
1968 – 1970: grypa Hong Kong (podtyp A H3N2), około 750 tysięcy zgonów
1977 – 1978: grypa rosyjska

Najbardziej zjadliwa grypa w historii pojawiła się po I wojnie światowej i paradoksalnie pochłonęła więcej ofiar niż same działania wojenne tamtego okresu. Wciąż nie można dokładnie obliczyć liczby zgonów w przebiegu grypy nazwanej z czasem „Hiszpanką”. Większość źródeł podaje, że z jej powodu zginęło około 50 milionów ludzi, ale niektóre dane podają liczbę nawet 100 mln! Wywołał ją wirus A H1N1 pochodzący od ptaków.

Powikłania grypy

Niebezpieczeństwo grypy wynika głównie z jej powikłań, które dotykają przeważnie jedynie osoby szczególnie narażone, takie jak małe dzieci, osoby starsze i z zaburzeniami odporności (patrz wyżej grupy zwiększonego ryzyka). Powikłania rozpoczynają się zazwyczaj w 3-5 dobie choroby, choć ich objawy mogą być widoczne dopiero po kilku tygodniach. Najczęściej wynikają one z wtórnych nadważeń bakteryjnych i często wiążą się z koniecznością hospitalizacji.

Powikłania ze strony układu oddechowego:
- zapalenie płuc i oskrzeli
- zapalenie zatok obocznych nosa
- zapalenie krtani
- zaostrzenie przewlekłych chorób układu oddechowego takich jak astma oskrzelowa czy POChP
- zainicjowanie astmy oskrzelowej
- niewydolność oddechowa w przebiegu wielu chorób przewlekłych

Powikłania ze strony układu krążenia:
- zapalenie mięśnia sercowego
- zapalenie osierdzia
- nagły zgon sercowy
- dekompensacja (pogorszenie) przewlekłej niewydolności krążenia

Powikłania ze strony ośrodkowego układu nerwowego:
- splątanie, nasilenie zmian otępiennych u osób starszych
- napady drgawkowe (u dzieci w postaci groźnych drgawek gorączkowych)
- zapalenie mózgu lub zapalenie opon mózgowych
- zapalenie nerwów

Powikłania ze strony innych narządów:
- ostre zapalenie ucha środkowego
- zapalenie mięśni
- ostra niewydolność nerek
- zapalenie spojówek
- zaostrzenie lub dekompensacja różnych chorób przewlekłych i metabolicznych
- zespół wstrząsu toksycznego
- pogorszenie przebiegu mukowiscydozy

Najczęstszym powikłaniem jest bakteryjne zapalenie płuc i ucha środkowego. Na początku grypy dochodzi do zniszczenia nabłonka układu oddechowego co ułatwia bakteriom wnikanie do komórek i zakażenie. Wtedy dopiero niezbędne jest włączenie antybiotyku.

Ostatecznie grypa może doprowadzić do śmierci chorego. Z tego względu choroba ta wciąż budzi strach. Nie można jednak nigdy powiedzieć, że sama grypa jest odpowiedzialna za ewentualny zgon. To zawsze jej powikłania prowadzą do ewentualnej śmierci pacjenta. Należy jednak pamiętać, że wymienione wyżej powikłania mogą wystąpić w przebiegu wielu innych chorób i nie występują swoiście tylko w konsekwencji tego schorzenia. Tak naprawdę można by powiedzieć, że to grypa jest jednym z wielu czynników pogarszających przebieg najczęstszych chorób należących do głównych przyczyn zgonów we współczesnym świecie.

Podsumowanie – mity o grypie

1. Grypa jest chorobą śmiertelną

Grypa sama w sobie nie jest nigdy bezpośrednią przyczyną śmierci zarażonego pacjenta. To powikłania choroby doprowadzają do stanów zagrożenia życia i konieczna jest obecność dodatkowych czynników ryzyka w tym zaburzeń odporności. Jest niemal niemożliwe, aby na grypę zmarła młoda i w pełni zdrowa osoba. Śmiertelność związana z grypą wynika również ze zjadliwości danego szczepu. Jednak nawet w czasach epidemii grypa zabijała osoby starsze i dzieci, a więc grupy ze zmniejszoną odpornością. Dodatkowo współczesne możliwości leczenia i zapobiegania grypie zmniejszają ryzyko zgonu z jej powodu.

2. Grypa to zwykłe przeziębienie

Grypa cechuje się zupełnie innymi objawami niż przeziębienie i może prowadzić do wielu powikłań, a jej przebieg może przedłużyć się na wiele tygodni. Nawet najgorsze przeziębienie nie „zwala z nóg” tak jak klasyczna grypa i pozwala na prowadzenie normalnego życia. Chory na grypę ma trudności z podjęciem podstawowej codziennej aktywności. Przeziębienie atakuje główni górne drogi oddechowe podczas gdy grypa jest chorobą ogólnoustrojową.

3. Każda osobą, która będzie miała kontakt z chorym zarazi się grypą

Zarażenie wirusem zależy od dwóch czynników: rodzaju wirusa i jego zjadliwości oraz od naszych działań prewencyjnych. Na ostatni czynnik mamy wpływ. Zarówno stan naszego układu odpornościowego ma znaczenie, jak i nasza aktywna ochrona przed zarażeniem. Regularne szczepienia oraz zachowanie optymalnego stanu zdrowia i odporności daje nam duże bezpieczeństwo. Zachowanie podstawowych zasad higieny jest jedyną rzeczą jaka nam pozostaje, gdy przebywamy już z chorym na grypę.

4. Grypą można zarazić się jedynie przebywając w jednym pomieszczeniu z chorym

Grypa przenosi się drogą kropelkową i pośrednio poprzez przedmioty używane przez chorego i zanieczyszczone jego wydzieliną z nosa lub plwociną. Dlatego najlepszą metodą prewencji w obecności chorego jest zachowanie podstawowych zasad higieny. Unikanie kontaktu z przedmiotami używanymi przez chorego (chusteczki, ręcznik, pościel) oraz dokładne mycie rąk po spotkaniu z nim. Wirusy teoretycznie żyją tylko w żywych organizmach, jednak w powietrzu i na przedmiotach mogą zachować swoją żywotność jeszcze przez kilka godzin. Jednocześnie udowodniono, że zakładanie masek nie przynosi dużej korzyści. Optymalnym wyjściem jest założenie maseczki na twarz chorego, tak aby to on nie roznosił wirusów.

Źródło: www.punktzdrowia.p

Komentarze do wpisu (0)

Producenci

Newsletter
Podaj swój adres e-mail, jeżeli chcesz otrzymywać informacje o nowościach i promocjach.
do góry
Sklep jest w trybie podglądu
Pokaż pełną wersję strony
Sklep internetowy Shoper.pl